Hệ thống cấp thoát nước cho nhà xưởng: những điểm cần lưu ý

Cấp thoát nước là hạng mục dễ bị xem nhẹ khi xây nhà xưởng, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, vệ sinh và an toàn. Một hệ thống thiết kế tốt vận hành ổn định nhiều năm. Một hệ thống thiết kế vội thường phải đục phá, sửa chữa ngay sau khi đưa vào sử dụng.

Xác định nhu cầu dùng nước ngay từ đầu

Trước khi vẽ sơ đồ, cần liệt kê rõ các nhóm nhu cầu: nước cho sinh hoạt của công nhân, nước cho dây chuyền sản xuất, nước vệ sinh nhà xưởng, nước dự phòng cho phòng cháy chữa cháy và nước tưới cây, rửa xe nếu có. Mỗi nhóm có yêu cầu về lưu lượng, áp lực và chất lượng nước khác nhau.

• Nước sinh hoạt cần bảo đảm vệ sinh, nên tách tuyến với nước phục vụ sản xuất.
• Nước cho máy móc có thể cần xử lý thêm như lọc cặn hoặc làm mềm, tuỳ yêu cầu của nhà sản xuất thiết bị.
• Nước chữa cháy phải được tính riêng theo quy định hiện hành, không dùng chung bể với mục đích khác nếu không có giải pháp bảo đảm lượng nước dự trữ.

Nên hỏi đơn vị cung cấp máy móc về yêu cầu nước đầu vào ngay từ giai đoạn thiết kế, để tránh phải bổ sung tuyến ống khi nhà xưởng đã hoàn thiện.

Nguồn nước, bể chứa và trạm bơm

Nguồn nước có thể lấy từ mạng cấp nước khu vực, giếng khoan hoặc kết hợp cả hai. Bể chứa giúp điều hoà lượng nước giữa giờ cao điểm và giờ thấp điểm. Dung tích bể cần được tính theo nhu cầu thực tế và thời gian dự trữ mong muốn.

• Bể chứa nên có nắp kín, cửa thăm và hệ thống xả đáy để vệ sinh định kỳ.
• Trạm bơm nên có bơm dự phòng và tủ điều khiển để luân phiên chạy.
• Đặt thiết bị ở nơi thoáng, có lối thao tác và thoát nước sàn để xử lý khi rò rỉ.

Vật liệu và cách lắp đường ống

Vật liệu ống phụ thuộc vào loại nước, áp lực làm việc và vị trí lắp đặt. Ống đi nổi trong xưởng cần chịu được va chạm và có giá đỡ đúng khoảng cách. Ống đi ngầm cần chống ăn mòn, chống lún và có sơ đồ vị trí rõ ràng.

Một vài lưu ý khi thi công

• Thử áp lực toàn tuyến trước khi lấp hố hoặc che kín.
• Lắp van khoá ở các nhánh để có thể cô lập từng khu vực khi bảo trì.
• Ống nước nên tránh chạy phía trên tủ điện và máng cáp.
• Với tuyến đi qua nơi có rung động, dùng khớp nối mềm theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Sơ đồ hoàn công của các tuyến ống ngầm là tài liệu rất quý. Thiếu nó, việc tìm điểm rò rỉ sau vài năm có thể phải đào xới nhiều lần.

Thoát nước mưa, nước thải sinh hoạt và nước thải sản xuất

Ba dòng nước này nên được tách riêng. Nước mưa từ mái và sân bãi dẫn ra hệ thống thoát chung của khu vực qua mương, hố ga có lắng cặn. Nước thải sinh hoạt đi qua bể tự hoại trước khi đấu nối. Nước thải từ sản xuất có thể chứa dầu mỡ, hoá chất hoặc cặn nên cần xử lý phù hợp trước khi xả.

• Mái nhà xưởng rộng cần máng thu và ống đứng đủ tiết diện, tính theo cường độ mưa của khu vực.
• Sàn xưởng cần độ dốc về phía rãnh thu, tránh đọng nước ở góc và chân máy.
• Hố ga và song chắn rác phải dễ tiếp cận để nạo vét định kỳ.
• Nước thải sản xuất phải đáp ứng yêu cầu xả thải theo quy định hiện hành của địa phương và của khu công nghiệp.

Phối hợp với các hệ thống khác

Cấp thoát nước đi cùng nhiều hạng mục: móng và sàn bê tông cần chừa ống chờ, hệ thống chữa cháy dùng chung bể và trạm bơm, hệ thống điều hoà thông gió có đường nước ngưng cần thoát. Bản vẽ phối hợp giữa các bộ môn sẽ phát hiện sớm va chạm giữa ống nước, ống gió và máng cáp.

Vận hành và bảo trì

• Lập lịch kiểm tra định kỳ bơm, van, đồng hồ và bể chứa.
• Vệ sinh bể nước, hố ga, song chắn rác theo chu kỳ phù hợp với điều kiện sử dụng.
• Ghi chép sự cố và thay đổi để cập nhật vào hồ sơ kỹ thuật.
• Đào tạo nhân viên vận hành biết vị trí van tổng và cách cô lập khi có sự cố.

Khi chuẩn bị đầu tư nhà xưởng, chủ đầu tư nên đưa cấp thoát nước vào thiết kế cùng lúc với điện và phòng cháy chữa cháy, đồng thời nhờ đơn vị thiết kế đối chiếu với tiêu chuẩn hiện hành áp dụng cho công trình. Đây là cách đơn giản để hạn chế phát sinh và bảo đảm hệ thống vận hành bền bỉ.